Projektohet vaksina “e parë në botë” nga inteligjenca artificiale NULL NULL 05.06.2026 08:03 05.06.2026 08:03 Inteligjenca artificiale është përdorur për të zhvilluar një lloj vaksine “thelbësisht të re” që mund të mbrojë kundër një numri të madh virusesh dhe të parandalojë pandemitë, thonë studiuesit. Ekipi në Universitetin e Kembrixhit thotë se është hera e parë që përbërësi kryesor i një vaksine është projektuar tërësisht nga inteligjenca artificiale dhe më pas është testuar te njerëzit. Vaksina u krijua për të funksionuar në të gjithë koronavirusët, të cilët do të përfshinin të gjitha variantet dhe viruset e Covid që infektojnë kafshët, por që mund të fillonin pandeminë e ardhshme. Puna është ende në fazat e hershme, por ekipi tashmë po zhvillon vaksina të ndara që mund të trajtojnë gripin dhe Ebolën. Vaksinat i mësojnë trupat tanë si ta dallojnë një infeksion për të rritur shanset tona për ta luftuar atë. Por disa viruse janë të shkathëta në ndryshimin e pamjes së tyre – ose mutacionin – kështu që vaksinat mund të dalin shpejt nga përdorimi. Kjo është arsyeja pse vaksinat kundër Covid dhe gripit të dimrit duhet të përditësohen rregullisht. “Ne jemi gjithmonë prapa,” tha Prof Jonathan Heeney, nga Universiteti i Kembrixhit, duke shtuar “ajo që po përpiqemi të bëjmë është të ecim përpara kurbës” dhe aq shumë përpara sa mund të na mbrojnë nga shpërthimet ose pandemitë e reja. Si funksionon? Normalisht vaksinat hartohen duke përdorur një lloj aktual të virusit. Studiuesit e Kembrixhit morën kode gjenetike të njohura – manualet e udhëzimeve të jetës – nga një gamë e koronavirusëve që ishin regjistruar nga programet e mbikëqyrjes që kërkonin kërcënime të mundshme virale. Këto kode gjenetike u analizuan nga një inteligjencë artificiale. Më pas, ajo projektoi një “super-antigjen” që mund të stërviste sistemin imunitar në një mënyrë të tillë që të ofronte mbrojtje kundër të gjithë familjes së viruseve – edhe nëse ato pësonin mutacion ose një infeksion i ri kalonte nga kafshët te njerëzit. Antigjenet janë përbërësit kritikë të vaksinave pasi kjo është ajo që sistemi imunitar mëson të sulmojë. Heeney tha se kjo ishte hera e parë që një antigjen i projektuar nga inteligjenca artificiale ishte testuar te njerëzit. Ai tha se teknologjia po “na habit të gjithëve” dhe ishte “e mahnitshme ajo që mund të bëjmë me të për të mirën e njerëzimit”. Heeney i tha BBC News: “Kjo ka të bëjë me prodhimin e vaksinave që na mbrojnë, jo vetëm nga viruset e sotme, por na mbrojnë nga ajo që mund të shkaktojë shpërthimin ose sëmundjen e ardhshme.” “Ky është një ndryshim themelor në mënyrën se si përgatitemi për pandemitë.” Testet, me 39 persona, u hartuan për të vlerësuar nëse vaksina të tilla ishin të sigurta. Një studim i dytë – që përfshin rreth 200 persona – do të japë një kuptim më të mirë se sa mirë po e stërvit sistemin imunitar. Gjetjet e detajuara në Journal of Infection thanë se ndikimi në sistemin imunitar ishte “modest”, por ato ende po gjenerojnë emocione. Prof Saul Faust, i cili kreu disa nga provat në Universitetin e Southampton, tha se dizajni i inteligjencës artificiale “patjetër ka potencial” dhe ishte “vërtet emocionues”. Ai i tha BBC-së: “Ajo që është vërtet interesante është se teknologjia është shumë më e mirë në hartimin e vaksinave për pandemi të mundshme kur viruset ndryshojnë.” Ekipi i Kembrixhit po kryen tashmë kërkime mbi kafshët mbi vaksinat universale të gripit sezonal që nuk do të duhej të përshtateshin çdo vit dhe një vaksinë H5N1 kundër gripit të shpendëve, në rast se virusi që aktualisht po shkatërron popullatat e shpendëve shndërrohet në një pandemi njerëzore. Ata po shqyrtojnë gjithashtu një vaksinë për ethet hemorragjike virale, të cilat do të përfshijnë speciet e Ebolës. Shpërthimi aktual në Republikën Demokratike të Kongos po shkaktohet nga një specie për të cilën ende nuk është zhvilluar një vaksinë. Prof Andy Pollard, drejtori i Grupit të Vaksinave në Oksford, nuk ishte i përfshirë në studim, por tha se kjo qasje po gjeneronte prova bindëse në kërkimet mbi kafshët. “Janë të dhëna interesante dhe njerëzit nuk do ta kishin parashikuar se do të ishin në gjendje të gjeneronin këto përgjigje imune”, tha ai për BBC News. Testi i vërtetë, thotë ai, është ajo që ndodh në provat te njerëzit, pasi sistemet tona imunitare janë të ndryshme nga ato të minjve laboratorikë, pasi i yni është formësuar nga vite të tëra infeksionesh. Në një kuptim më të gjerë, ai tha se inteligjenca artificiale do të ishte një “ndryshues i lojës” për kërkimin mbi vaksinat dhe se mjetet e inteligjencës artificiale kishin potencialin të parashikonin se si sistemi imunitar do t’i përgjigjej një vaksine, duke e bërë zhvillimin shumë më të shpejtë dhe duke “shpëtuar jetë”. Prof Marian Knight, drejtoreshë shkencore për Institutin Kombëtar për Kërkime në Shëndetësi dhe Kujdes, tha: “Suksesi i jashtëzakonshëm i këtij testimi ‘super-antigjeni’ të projektuar nga inteligjenca artificiale shënon një hap të rëndësishëm përpara në aftësinë tonë për të ofruar mbrojtje të gjerë dhe të qëndrueshme virale.” /Klankosova.tv
