Të gjuash i dyti në penallti po del të jetë avantazh shumë i madh

Trembëdhjetë nga 15 seritë e fundit të penalltive në Kupat e Botës janë fituar nga skuadra që ka gjuajtur e dyta, shkruan The Guardian.

Pasi ke parë 120 minuta futboll, ndoshta hedhja e monedhës para penalltive nuk duket pjesa më emocionuese e mbrëmjes. Megjithatë, për tifozët në stadium ajo ka rëndësi. Fituesi i hedhjes së parë zgjedh portën ku do të ekzekutohen penalltitë, gjë që zakonisht shkakton festë te tifozët pas asaj porte. Një hedhje e dytë e monedhës i jep fituesit mundësinë të zgjedhë nëse do të gjuajë i pari apo i dyti. Por, a ka vërtet rëndësi kjo zgjedhje?

Për vite me radhë, besohej se të gjuaje i pari ishte avantazh. Të kalosh në epërsi menjëherë krijon presion psikologjik mbi kundërshtarin dhe rrit mundësinë që ai të përballet me penalltinë e famshme “duhet patjetër ta shënosh”. Megjithatë, kur Ruben Vargas realizoi penalltinë vendimtare për Zvicrën kundër Kolumbisë në fazën e 1/8-ave, ai vazhdoi një prirje mjaft interesante.

Të katër seritë e penalltive në këtë Kupë Bote janë fituar nga skuadrat që kanë gjuajtur të dytat. Ky është një numër i vogël rastesh, por edhe më domethënës është fakti se 13 nga 15 seritë e fundit të penalltive në Kupat e Botës (86.7%) janë fituar nga skuadrat që kanë gjuajtur të dytat. Dy përjashtimet e vetme ishin në Kupën e Botës 2022, kur Maroku eliminoi Spanjën në 1/8-at dhe Kroacia mposhti Brazilin në çerekfinale.

A është kjo thjesht një rastësi statistikore, apo ekziston një avantazh real për skuadrën që gjuan e dyta?

Para Kupës së Botës 2026, nga 35 seritë e penalltive të zhvilluara në historinë e turneut, 18 ishin fituar nga skuadra që kishte gjuajtur e dyta (51.4%) – praktikisht një ndarje 50-50, që nuk tregon ndonjë avantazh të qartë. Me katër seritë e fundit, ky raport është bërë 22 fitore nga 39 (56.4%), çka sugjeron se vetëm rezultatet më të fundit kanë krijuar përshtypjen se të gjuash i dyti është më mirë.

Madje, para këtyre 15 serive të fundit, vetëm nëntë nga 24 seritë e para të penalltive në Kupën e Botës ishin fituar nga skuadrat që gjuanin të dytat (37.5%). Ndoshta pikërisht kjo krijoi bindjen se të gjuaje i pari ishte avantazh. Sidoqoftë, edhe kjo është një mostër shumë e vogël për të nxjerrë përfundime të sigurta, shkruan The Guardian.

Po çfarë ndodh në turne të tjerë?

Seria e parë e penalltive në Kampionatin Evropian u zhvillua në vitin 1976 mes Çekosllovakisë dhe Gjermanisë Perëndimore – seria e famshme ku Antonin Panenka realizoi penalltinë legjendare me goditjen e tij të lehtë në qendër. Në total janë zhvilluar 25 seri penalltish në Evropian dhe vetëm 12 prej tyre (48%) janë fituar nga skuadra që ka gjuajtur e dyta. Edhe këtu, rezultati është pothuajse 50-50.

Në futbollin e klubeve ka më shumë të dhëna. Në historinë e Kupës së Evropës (pa përfshirë ndeshjet kualifikuese) janë zhvilluar 42 seri penalltish. Në këtë kompeticion duket se ekziston një avantazh i vogël për skuadrën që gjuan e para, pasi vetëm 16 seri (38.1%) janë fituar nga skuadra që ka gjuajtur e dyta. Shembulli më i fundit ishte finalja ku Paris Saint-Germain mposhti Arsenalin pasi gjuajti i pari.

Megjithatë, kjo prirje nuk vazhdon në kompeticione të tjera.

Në FA Cup, që nga sezoni 2013–14, janë zhvilluar 75 seri penalltish. Prej tyre, 43 (57.3%) janë fituar nga skuadra që ka gjuajtur e dyta. Interesante është se sezonin e kaluar pati 17 seri penalltish dhe 12 prej tyre (70.6%) u fituan nga skuadra që gjuante e dyta, shkruan The Guardian.

Në League Cup janë zhvilluar 211 seri penalltish që nga sezoni 2013–14. Katër prej tyre u luajtën me sistemin ABBA, ku rendi i gjuajtjeve alternohej ndryshe për të zvogëluar avantazhin e supozuar të skuadrës që gjuante e para. Duke i përjashtuar ato katër raste, mbeten 207 seri, nga të cilat 104 (50.2%) u fituan nga skuadra që gjuante e dyta. Ky është ndoshta treguesi më i mirë, pasi bazohet në kampionin më të madh të të dhënave dhe rezultati është pothuajse identik: 50 me 50.

Çfarë mund të nxjerrim nga gjithë kjo?

Edhe pse ka një logjikë që skuadra që gjuan e para vendos presion mbi kundërshtarin, kjo mund të kthehet edhe kundër saj. Në shtatë nga 15 seritë e fundit të penalltive në Kupën e Botës, goditja e parë është humbur dhe, në të shtatë rastet, skuadra që gjuante e dyta ka fituar.

Në historinë e Kupës së Botës, nga 12 rastet kur skuadra që gjuante e para humbi penalltinë e parë, vetëm dy arritën ta përmbysnin rezultatin dhe të fitonin: Suedia kundër Rumanisë në vitin 1994 dhe Ukraina kundër Zvicrës në vitin 2006.

Është gjithashtu e mundur që të ekzistojë një efekt psikologjik ose paragjykim konfirmues. Nëse futbollistët besojnë se të gjuash i dyti është avantazh, kjo mund t’i qetësojë në një moment me shumë presion dhe, si pasojë, të ndikojë pozitivisht në performancën e tyre – edhe nëse në realitet nuk ka prova të forta se ekziston një avantazh i tillë, shkruan The Guardian.

Megjithatë, vlen të përmendet se nga katër seritë e penalltive në këtë Kupë Bote, vetëm në një rast, fitorja e Egjiptit ndaj Australisë, skuadra që fitoi hedhjen e monedhës zgjodhi të gjuante e dyta. Pra, përveç ndoshta Mohamed Salahut, nuk ka shumë shenja se kapitenët kanë filluar ta konsiderojnë këtë si strategji. Tre nga katër kapitenët zgjodhën të gjuanin të parët dhe asnjëri prej tyre nuk fitoi.

Në fund, ndoshta përfundimi nuk është aq spektakolar sa mund të pritej: me shumë gjasë nuk ka rëndësi të madhe nëse gjuan i pari apo i dyti. Të dhënat, në një periudhë të gjatë, tregojnë një balancë pothuajse të plotë. Ajo që ka më shumë rëndësi është cilësia e ekzekutuesve të penalltive dhe e portierit.

Do të jetë interesante të shihet nëse prirja e këtij Botërori do të vazhdojë dhe sa të pasigurt do të duken kapitenët kur arbitri të hedhë monedhën. Qoftë i pari apo i dyti, gjëja më e rëndësishme mbetet e njëjtë: të shënosh sa më shumë penallti dhe të shpresosh se do të mjaftojnë për fitore./TheGuardian/OptaAnalyst