Lajmet e fundit
Kjo është një pyetje që dëgjohet shpesh. Brezat e mëparshëm duket sikur e përballonin jetën pa folur për shëndetin mendor, pa terapi dhe pa përdorur fjalë si “ankth”, “sulm paniku”, “burnout” apo “shëndet emocional”.
Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se nuk e përjetonin ankthin.
Në shumë raste, ata thjesht e përjetonin ndryshe, e emërtonin ndryshe ose nuk flisnin për të, transmeton Klankosova.tv.
“Duhet të jesh i fortë”
Për shumë njerëz të brezave të mëparshëm, të flisje hapur për frikën, pasigurinë ose vuajtjen emocionale nuk ishte diçka e zakonshme.
Problemet psikologjike mund të shiheshin si dobësi, mungesë karakteri ose diçka që duhej “ta mbaje për vete”.
Kjo ka ndikuar edhe në mënyrën se si njerëzit kërkonin ndihmë. Studimet mbi të rriturit dhe të moshuarit tregojnë se stigma, bindjet negative për shërbimet e shëndetit mendor dhe kostoja janë ndër pengesat e raportuara për kërkimin e ndihmës.
Pra, fakti që dikush nuk thoshte “kam ankth” nuk do të thotë se nuk po përjetonte shqetësim.
Mund të thoshte: “kam shumë halle”, “jam i lodhur”, “jam me nerva”, “nuk po fle mirë”, “më rreh zemra”, “kam një lëmsh në stomak”, “duhet ta kaloj”.
Sot mund t'i shohim disa prej këtyre përvojave përmes një fjalori më të gjerë psikologjik.
Ankthi (nuk) është shpikje moderne
Ankthi është një përvojë njerëzore shumë më e vjetër se termat modernë të psikologjisë.
Edhe sot, Organizata Botërore e Shëndetësisë thekson se çrregullimet e ankthit dhe depresioni janë ndër problemet më të zakonshme të shëndetit mendor te të moshuarit. Megjithatë, problemet e shëndetit mendor në këtë grupmoshë shpesh mbeten të panjohura ose të patrajtuara.
Një studim i vitit 2024 vëren gjithashtu se simptomat e ankthit janë të zakonshme te të moshuarit, por ankthi shpesh nën-detektohet dhe trajtimi mbetet i kufizuar.
Por ka edhe një të vërtetë tjetër: jeta ishte ndryshe
Nuk duhet të shkojmë as në ekstremin tjetër dhe të themi se “të gjithë prindërit tanë kishin ankth, por nuk e dinin”. Jo.
Përvojat ndryshojnë nga personi në person dhe nga brezi në brez.
Kishte njerëz që ishin emocionalisht mirë. Kishte të tjerë që përjetonin stres të madh, depresion, ankth, trauma ose probleme të tjera psikologjike. Dhe kishte shumë njerëz që thjesht nuk e identifikonin përvojën e tyre me këto terma.
Për më tepër, mënyra e jetesës, marrëdhëniet familjare, puna, ekonomia dhe pritshmëritë shoqërore ishin të ndryshme.
Sot kemi më shumë informacion rreth shëndetit mendor. Njerëzit kanë më shumë mundësi të mësojnë se çfarë është një sulm paniku, çfarë është ankthi kronik, si shfaqet stresi dhe kur duhet kërkuar ndihmë.
Kjo mund të bëjë që një person të identifikojë diçka që brezat e mëparshëm thjesht do ta quanin “stres” ose “nerva”. /Klankosova.tv
