10:26, 7 Nëntor 2019

Muaj para se Muri i Berlinit të bie më 9 nëntor të vitit 1989 me mbytjen e Sovjetikut mbi bllokun Lindor, një shkencëtar i ri politik i quajtur Francis Fukuyama bëri një deklaratë që u bë shpejt e famshme. Ai deklaroi, “fundi i historisë”.

Por humbja e paralajmëruar e komunizmit nuk u bë në një epokë të qëndrueshme të artë për liberalizmin perëndimor, të drejtuar nga kapitalistët. Larg asaj.

Në dekadat që nga ajo kohë, ngjarjet, lëvizjet dhe modelet globale sizmike e kanë formuar shekullin XXI në një epokë të copëtuar, ndoshta më të rrezikshme sesa Lufta e Ftohtë, njofton Klan Kosova.

Sulmet e 11 shtatorit ndodhën; luftërat në Irak dhe Siri ndihmuan në prodhimin e shfaqjes së përgjakshme të grupit të Shtetit Islamik dhe më vonë, një krizë refugjatësh. Ekonomia u rrëzua në vitin 2008. Kina u bë një superfuqi. Rusia u ringjall. Një populizëm i ri zuri rrënjë.

Të gjithë kanë pasur një ndikim transcendent. Duket se historia nuk mbaroi.

Sot, Fukuyama pranon se disa zhvillime gjatë dekadave e kanë zhgënjyer atë. Ai thotë se libri i tij nuk ishte një parashikim, por një pranim se shumë demokraci po vinin në ekzistencë.

Tani bota është në një fazë që ai nuk e parashikoi dhe ai pranon “ne jemi në një periudhë të vështirë ku demokracia është më shumë nën sulm sesa në lëvizje”.

Në një intervistë të fundit për The Associated Press, Fukuyama mori kohë për të reflektuar disa nga ato që ai ka parë – dhe çfarë mund të ndodhë akoma.

Në ato vitet fillestare pas rrëzimit të murit, vendet e reja lindën dhe Gjermania u ribashkua. Por luftërat dhe konfliktet shpërthyen gjithashtu pasi Bashkimi Sovjetik.

Disa nga luftërat më të përgjakshme civile të viteve 1990 – Kongo, Liberia – u bënë pjesë të historisë.

Jugosllavia, e shkatërruar nga dhuna e vazhdueshme, masakrat dhe shpërnguljet – prodhoi shumë më tepër mbulim dhe madje edhe kombe të reja.

Ndërhyrja ushtarake perëndimore në fund të viteve 1990 mjegulloi nacionalizmin e Serbisë dhe zgjidhi çështjen e Kosovës së prangosur. Një Rusi e dobësuar nuk ishte në gjendje të ndihmonte aleatin e saj tradicional në Beograd. Por ekonomia globale ishte përgjithësisht e fortë.

Por tani shkencëtari i politikës dhe autori i librint “End of History” thotë se është një kohë e vështirë, por se shpresat nuk duhet shuar pasi ende ndjehet fyrma e 89-ës.

Tani shumë njerëz nuk e kuptojnë plotësisht se si të qenit pjesë e Bashkimit Evropian, për shembull, u ka dhënë atyre paqe dhe stabilitet që nuk ekzistonin më parë.

Me kalimin e dekadave, Fukuyama thotë, tani “ju keni një gjeneratë të tërë njerëzish që nuk e kanë përjetuar Luftën e Ftohtë ose Komunizmin”.

Sot, Fukuyama shikon kryengritje të tjera – lëvizjet protestuese në Hong Kong, Algjeri dhe Sudan, për shembull – dhe thotë se ai shpreson për një moment të ri kur historia mund të gjejë një kryqëzim tjetër.

Ai thotë: “është një kohë e vështirë për demokracinë globale, por ne nuk duhet ta lejojmë veten të ndjehemi shumë pesimist sepse fryma e vitit 1989 po vazhdon të jetojë”.

Intervistën e plotë të Fukayamas mund ta shikoni në videon e mëposhtme:

 

Konkurs Pune

Lexo më shumë